Iran starożytny

Achemenidzi

Achemenidzi przypadkiem rządzili Persami uprzednio w IX w. p.n.e., kiedy przebywali oni jeszcze w północnym Iranie w okolicach jeziora Urmia. wobec ostateczność VIII w. p.n.e. wobec naporem Medów, Asyryjczyków i Urartu Persowie skierowali się na południe, by założyć niewielkie państwo graniczące od chwili zachodu z Elamem. owo oczywiście w tym okresie miał panować na wpół legendarny założyciel dynastii, Achemenes. zgodnie z Herodota Achemenidzi należeli aż do najbitniejszego z dziesięciu perskich plemion, Pasargady, od chwili którego wzięła nazwę pierwsza stolica państwa. Persowie byli początkowo zależni od chwili Medów, aczkolwiek jednak wykorzystując upadek Elamu w rezultacie asyryjskiego najazdu w roku 646 p.n.e. zajęli oni wschodnie tereny tego państwa. w trakcie gdy władcą Persji został Cyrus II (559 p.n.e. - 529 p.n.e.), naokoło 553 r. p.n.e. zbuntował się pan przeciw królowi Medów Astyagesowi i po trzyletnich walkach przejął medyjskie imperium. Po dokonaniu licznych podbojów na wschodzie Cyrus w roku 546 p.n.e. pokonał i zajął Lidię, i w roku 539 p.n.e. wkroczył aż do Babilonu, anektując państwo chaldejczyków. W ów sposób stworzył pan największe królestwo jakie aż w dalszym ciągu widział świat, obejmujące właściwie całą Azję Zachodnią. mało tego siły wojskowej ważną przyczyną jego sukcesów była taktyka szacunku w stosunku aż do miejscowych zwyczajów i religii. Cyrus zginął walcząc na wschodnich kresach swojego państwa z koczowniczymi Massagetami.

Następcą Cyrusa Wielkiego był Kambyzes II (529 p.n.e. - 522 p.n.e.), jaki przyłączył aż do królestwo Egipt. zaraz po jego śmierci w państwie wybuchła konflikt zbrojny domowa, z której ostatecznie zwycięsko wyszedł Dariusz I szeroki (521 p.n.e. - 486 p.n.e.). Przeniósł pan oficjalną stolicę aż do Persepolis (kilkanaście kilometrów na południowy zachód od chwili Pasargady), i administracyjną aż do Suzy. Przeprowadził także nowy podział na satrapie, podstawowe jednostki administracyjne imperium, których zarządcy cieszyli się dużą samodzielnością również w sferze polityki wewnętrznej jak i zagranicznej. Zbudował zgrabny uporządkowanie pocztowy, potrzebny w zarządzaniu w taki sposób rozległym państwem, i drogi. Najsłynniejszą z nich była w taki sposób zwana ślad komunikacyjny Królewska z Suzy aż do Sardes, licząca 2575 kilometrów. Przeprowadził także reformę monetarną, wprowadzając złote darejki i srebrne szekle, oraz podatkową, dokonując oszacowania przychodów z ziemi i odpowiednio aż do niego wyznaczając odpowiedzialność podatkowe. Dariusz pokonał również Scytów, zajmując Trację, oraz dokonał podboju doliny Indusu. Jednakże jego wyprawa przeciw Atenom w roku 490 p.n.e. zakończyła się klęską wobec Maratonem. Jego syn, Kserkses (486 p.n.e. - 465 p.n.e.), po stłumieniu buntów w Egipcie i Babilonii w roku 480 p.n.e. przedsięwziął wielką wyprawę na Grecję, jego kapusta i armia została aczkolwiek jednak pokonana w bitwach wobec Salaminą i Platejami. Po trzydziestu latach dalszych walk Persowie ostatecznie w roku 449 p.n.e. uznali niepodległość greckich polis w Azji Mniejszej.

Za panowania Kserksesa rozpoczyna się podległy upadek królestwo Achemenidów, którego przyczyną nie jest aczkolwiek jednak porażka konflikt zbrojny z Grekami, lecz destabilizacja wewnętrzny. stopniowo coraz większą rolę w rządzeniu zaczyna grać harem, co nie sprzyjało racjonalnej polityce, szczególnie personalnej. za jednym zamachem taktyka tezauryzacji pieniądza i jego wypływ za granicę doprowadza aż do braku monety, co powoduje trudności w handlu, inflację i problemy z płaceniem podatków. W IV w. p.n.e. królestwo perskie jest uprzednio ogarnięte kryzysem gospodarczym. przy użyciu swojego złota Achemenidzi byli jeszcze w stanie wpłynąć na wypadkowa wojny peloponeskiej, w której poparli Spartę, i po pewnym czasie tą samą Spartę utrudzić przy pomocy innych państw greckich i w roku 386 p.n.e. odzyskać zachodnie wybrzeże Azji Mniejszej. aczkolwiek w roku 404 p.n.e. od chwili królestwo odpadł zbuntowany Egipt, w roku 401 p.n.e. wybuchła bunt Cyrusa Młodszego. Satrapowie małoazjatyccy trwali w stanie buntu się w latach 373 p.n.e. - 359 p.n.e., i w latach 356 p.n.e. - 352 p.n.e. przeciw rządowi centralnemu wystąpił dyktator Frygii. W latach 349 p.n.e. - 344 p.n.e. wybuchały kolejne powstania w Fenicji i na Cyprze. Wszystkie te rewolty zostały ostatecznie stłumione, nie pozostający aczkolwiek jednak bez wpływu na wcięcie państwa. Ostatnim sukcesem królestwo Achemenidów było odzyskanie Egiptu w roku 343 p.n.e. przez Artakserksesa III (359 p.n.e. - 336 p.n.e.). państwo było aczkolwiek jednak wyczerpane, i po zjednoczeniu Grecji po bitwie wobec Cheroneą wobec hegemonią Macedonii Persowie nie mogli uprzednio zyskiwać jednych Greków przeciw drugim. przecież Achemenidzi być prawdopodobnie nie zostaliby w taki sposób pracowicie całkowicie wyzuci ze swoich posiadłości, gdyby nie komiśny geniusz Aleksandra Wielkiego. W ciągu czterech lat pokonał pan główne siły perskie i w roku 330 p.n.e. doprowadził aż do śmierci ostatniego Achemenidy, Dariusza III (336 p.n.e. - 330 p.n.e.).