Iran prehistoryczny
Waza z Tepe Gijan
Pierwszym człowiekiem którego ślady znaleziono na terenie dzisiejszego Iranu był Homo neandertalensis, który co więcej Iranu zamieszkiwał także Azję Środkową. Było owo około 100 tys. lat temu, natomiast głównym miejscem jego występowania był zona po zachodniej stronie gór Zagros. Po pojawieniu się w Paleolicie środkowym neandertalczyka, w Paleolicie górnym na terenie Iranu pojawił się Homo sapiens.
Ówczesny wschodni Iran (dzisiejszy Afganistan) był powiązany ze środkowoazjatycką kulturą mustierską. Była owo kultura myśliwych, polujących na jelenie i gazele. Iran był jedną z najwcześniejszych kultur rolniczych, co wiązało się z tym, iż sąsiadował z terenami Bliskiego Wschodu, dokąd dokonał się prymitywny stadium rewolucji neolitycznej. lecz we wschodnim Iranie rolnictwo rozwijało się wolniej niż w Iranie zachodnim i w Indiach. pierwsze danie osady rolnicze pojawiły się tam w IV tysiącleciu p.n.e., natomiast następny rolnictwo rozwijało się w III i II tysiącleciu. Pierwszym śladem człowieka w Iranie zachodnim są rysunki naskalne w pieczarze w Ghonbad-e Kus w Mazandaranie, datowane na 40 tys. lat p.n.e., przedstawiające polowanie na niedźwiedzie, nosorożce i dziki. W XI tysiącleciu istniały przedtem na tym obszarze ludzkie osady, zaś z połowy IX tysiąclecia pochodzi sadyba wiejskie z Gandż Dare, której ludzie trudnili się hodowlą i prymitywnym rolnictwem. Znaleziono tam najstarsze ślady udomowienia kóz na świecie. następny w całym Iranie nastąpił rozwój kultur neolitycznych i związana z tym dodawanie osadnictwa. W V tysiącleciu obserwujemy rozwój technik wyrobu ceramiki - w połowie IV tysiąclecia ceramika z Chuzestanu posiada przedtem malowane zdobienia w postaci wzorów geometrycznych i stylizowanych form ludzkich i zwierzęcych. z kolei zrazu tego tysiąclecia pochodzą znaleziska potwierdzające wiedza techniki produkcji wina w północnej części Zagrosu - są owo najstarsze znalezione urządzenia aż do produkcji wina[2]. Ważnym stanowiskiem archeologicznym z tego okresu jest Tepe Sialk położone w okolicy dzisiejszego Teheranu, wykazujące wytrwałość kulturową w ciągu z okładem pięciu tysięcy lat (ok. 6000 p.n.e. aż do 800 p.n.e.)- mówi się szczerze o Kulturze Sialk. Inne ważniejsze telle owo Tepe Hasanlu w Azerbejdżanie i Tepe Gijan w Lorestanie. rozwój metalurgii przypada na III tysiąclecie. era brązu w Iranie trwała od około 3000 r. p.n.e. aż do ok. 1350 r. p.n.e., podczas gdy pojawiło się żelazo. W epoce brązu na terenie Iranu pojawiło się pierwsze danie państwo, Elam, zaś w epoce żelaza, w połowie IX wieku p.n.e. kraj Manna (region jeziora Urmia), powstałe w rezultacie zjednoczenia szeregu odrębnych miast-państw i regionów, o ludności obejmującej również Ariów, które finalnie zostało wchłonięte przez Medów poniżej skrajność VII w. p.n.e.
Sensacją ostatnich lat dotychczasowy badania archeologiczne w prowincji Sistan i Beludżystan, szczególnie w miejscowości Dżiroft, które rozpoczęły się od przypadkowego odkrycia w roku 2001. mnogość i próba znalezionych tam obiektów świadczy o istnieniu w tym miejscu rozwiniętej cywilizacji miejskiej epoki brązu, na organ wzroku sięgającej nawet IV tysiąclecia p.n.e., co pozwoliło niektórym uczonym na negowanie pierwszeństwa Sumeru w rozwoju Bliskiego Wschodu. twierdzenie ta lecz jest tymczasem przyjmowana sceptycznie i zostanie niechybnie zweryfikowana w rezultacie dalszych wykopalisk i szczegółowego badania znalezionych w ich trakcie obiektów.